MPSC परीक्षा 2026: संपूर्ण माहिती आणि यशस्वी होण्याचे मार्गदर्शन

तुम्ही महाराष्ट्र शासनाच्या उच्च पदावर काम करण्याचे स्वप्न पाहत आहात का? MPSC परीक्षा 2026 तुमच्या या स्वप्नाला साकार करण्याची एक सुवर्ण संधी आहे. महाराष्ट्र लोकसेवा आयोग (MPSC) दरवर्षी राज्य शासनातील विविध पदांसाठी भरती प्रक्रिया राबवते.

या संपूर्ण मार्गदर्शकात तुम्हाला MPSC परीक्षा 2026 बद्दल सर्व महत्त्वाची माहिती मिळेल – पात्रता निकष, वयोमर्यादा, परीक्षा पॅटर्न, सिलेबस, अर्ज प्रक्रिया, आणि यशस्वी होण्यासाठी प्रभावी तयारी धोरण. हजारो उमेदवार दरवर्षी MPSC परीक्षेत बसतात, पण फक्त काही निवडक उमेदवार यशस्वी होतात. का? कारण त्यांची तयारी योग्य दिशेने आणि योजनाबद्ध पद्धतीने होते.

या लेखात आम्ही तुम्हाला MPSC परीक्षा 2026 ची A to Z माहिती देणार आहोत, जी तुमच्या तयारीला योग्य दिशा देईल.

MPSC म्हणजे काय? (Maharashtra Public Service Commission)

MPSC म्हणजे महाराष्ट्र लोकसेवा आयोग (Maharashtra Public Service Commission). ही संस्था महाराष्ट्र राज्य शासनातील विविध विभागांसाठी योग्य आणि सक्षम उमेदवारांची निवड करते. महाराष्ट्र लोकसेवा आयोग ची स्थापना १९६० मध्ये झाली आणि ती पुणे येथे आहे.
MPSC द्वारे घेतल्या जाणाऱ्या मुख्य परीक्षा:

• राज्य सेवा परीक्षा (State Services Examination) – उप विभागीय अधिकारी, सहाय्यक आयुक्त इत्यादी पदांसाठी
• STI परीक्षा (Sales Tax Inspector) – विक्री कर निरीक्षक
• PSI परीक्षा (Police Sub Inspector) – पोलीस उप निरीक्षक
• ASO परीक्षा (Assistant Section Officer) – सहाय्यक विभाग अधिकारी
• Subordinate Services – गट-ब आणि गट-क पदे

या लेखात आम्ही मुख्यतः MPSC राज्य सेवा परीक्षा (State Services) वर लक्ष केंद्रित करणार आहोत, जी सर्वात प्रतिष्ठित आणि आव्हानात्मक परीक्षा आहे.

MPSC परीक्षा का महत्त्वाची?
MPSC परीक्षा यशस्वीरित्या उत्तीर्ण झाल्यानंतर तुम्हाला:

• महाराष्ट्र शासनाच्या उच्च पदावर नियुक्ती
• सुरक्षित नोकरी आणि चांगले वेतन (₹44,900 ते ₹1,42,400 वेतनश्रेणी)
• सामाजिक प्रतिष्ठा आणि समाजसेवेची संधी
• विविध भत्ते आणि सुविधा (HRA, DA, TA इत्यादी)
• निवृत्तीवेतन आणि इतर लाभ

MPSC परीक्षा 2026 महत्त्वाच्या तारखा (Important Dates)

MPSC परीक्षा 2026 च्या अपेक्षित तारखा (अधिकृत अधिसूचनेची प्रतीक्षा आहे):

कार्यक्रम	अपेक्षित तारीख
अधिकृत अधिसूचना	फेब्रुवारी 2026
ऑनलाइन अर्ज सुरुवात	फेब्रुवारी 2026
ऑनलाइन अर्ज शेवटची तारीख	मार्च 2026
प्रिलिम्स परीक्षा	मे-जून 2026
प्रिलिम्स निकाल	जुलै 2026
मेन्स परीक्षा	सप्टेंबर-ऑक्टोबर 2026
मेन्स निकाल	जानेवारी 2027
Interview/मुलाखत	फेब्रुवारी-मार्च 2027
अंतिम निकाल	एप्रिल 2027

महत्त्वाचे: अचूक तारखांसाठी MPSC अधिकृत वेबसाइट वर नियमितपणे भेट द्या.

MPSC पात्रता निकष 2026 (Eligibility Criteria)

MPSC परीक्षा 2026 साठी अर्ज करण्यापूर्वी खालील पात्रता निकष तपासा:

शैक्षणिक पात्रता (Educational Qualification)

मूलभूत अट: भारतातील मान्यताप्राप्त विद्यापीठातून किमान पदवी (Graduation/Bachelor’s Degree) असणे आवश्यक.

• कोणत्याही शाखेतील पदवी मान्य (B.A., B.Com, B.Sc., B.E., B.Tech, BBA, BCA इ.)
• अंतिम वर्षाच्या विद्यार्थीही अर्ज करू शकतात (निकाल प्रतीक्षित)
• व्यावसायिक पदवी (Professional Degrees) मान्य
• दूरस्थ शिक्षण (Distance Education) UGC मान्यताप्राप्त असल्यास मान्य

विशेष: काही तांत्रिक पदांसाठी संबंधित शाखेतील पदवी आवश्यक असू शकते.

वयोमर्यादा (Age Limit)

सामान्य उमेदवारांसाठी:

• किमान वय: 19 वर्षे
• कमाल वय: 38 वर्षे
• वयाची गणना: 1 ऑगस्ट 2026 रोजी

वयोमर्यादेत सवलत:

वर्ग	सवलत
OBC (इतर मागासवर्गीय)	5 वर्षे
SC/ST (अनुसूचित जाती/जमाती)	10 वर्षे
NT (भटक्या जमाती)	13 वर्षे
महिला उमेदवार (सर्व वर्ग)	5 वर्षे
अतिरिक्तशारीरिक अपंग	10 वर्षे
माजी सैनिक	सेवाकाळ + 3 वर्षे

उदाहरण: जर तुम्ही OBC वर्गातील महिला उमेदवार असाल, तर तुम्हाला 5 + 5 = 10 वर्षे सवलत मिळेल (कमाल वय 48 वर्षे).

• भारताचा नागरिक असणे आवश्यक
• महाराष्ट्राचे अधिवासी प्रमाणपत्र (Domicile) आवश्यक

शारीरिक तंदुरुस्ती

• उमेदवार शारीरिक आणि मानसिक दृष्ट्या तंदुरुस्त असणे आवश्यक
• अंतिम निवडीनंतर वैद्यकीय तपासणी अनिवार्य

टीप: संपूर्ण पात्रता तपशीलासाठी सरकारी नोकरी पात्रता मार्गदर्शक वाचा.

MPSC परीक्षा पॅटर्न 2026 (Exam Pattern)

MPSC राज्य सेवा परीक्षा तीन टप्प्यांत घेतली जाते:

टप्पा 1: प्रारंभिक परीक्षा (Preliminary Examination – Prelims)

प्रिलिम्स हा स्क्रिनिंग टेस्ट आहे. या परीक्षेच्या गुणांचा विचार अंतिम निवडीत होत नाही.

परीक्षा संरचना:
पेपरविषयप्रश्नगुणवेळPaper 1सामान्य अभ्यास (General Studies)1002002 तासPaper 2CSAT (सामान्य योग्यता चाचणी)802002 तास

महत्त्वाचे मुद्दे:

• दोन्ही पेपर बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ) स्वरूपात
• Paper 1 मध्ये नकारात्मक गुणांकन आहे (-1/3 गुण प्रति चुकीच्या उत्तरासाठी)
• Paper 2 मध्ये नकारात्मक गुणांकन नाही
• Paper 2 मध्ये किमान 33% गुण (qualifying) आवश्यक
• Paper 1 च्या गुणांवरच मेन्स साठी निवड
• मराठी किंवा इंग्रजी माध्यम निवडता येते

कट-ऑफ गुण: सामान्यतः सामान्य वर्गासाठी 55-65%, OBC साठी 50-60%, SC/ST साठी 45-50% (वर्षानुसार बदलते).

टप्पा 2: मुख्य परीक्षा (Main Examination – Mains)

प्रिलिम्स उत्तीर्ण उमेदवारांसाठी मेन्स परीक्षा घेतली जाते. मेन्स च्या गुणांचा विचार अंतिम गुणवत्तेत होतो.

परीक्षा संरचना:

पेपर	विषय	गुण	वेळ	स्वरूप
Paper 1	सामान्य अभ्यास I (इतिहास, संस्कृती, भूगोल)	300	3 तास	वर्णनात्मक
Paper 2	सामान्य अभ्यास II (राजव्यवस्था, प्रशासन, आंतरराष्ट्रीय संबंध)	300	3 तास	वर्णनात्मक
Paper 3	सामान्य अभ्यास III (अर्थशास्त्र, विज्ञान, तंत्रज्ञान)	300	3 तास	वर्णनात्मक
Paper 4	सामान्य अभ्यास IV (नीतिशास्त्र, सत्यनिष्ठा)	300	3 तास	वर्णनात्मक
Paper 5	पर्यायी विषय (Optional Subject) – पेपर I	300	3 तास	वर्णनात्मक
Paper 6	पर्यायी विषय (Optional Subject) – पेपर II	300	3 तास	वर्णनात्मक

एकूण गुण: 1800 (6 पेपर x 300 गुण)
माध्यम: मराठी, इंग्रजी, किंवा उर्दू (पर्यायी विषयानुसार)
पर्यायी विषय यादी: इतिहास, भूगोल, राजकीय शास्त्र, अर्थशास्त्र, समाजशास्त्र, लोकप्रशासन, मानसशास्त्र, कायदा, कृषी, वाणिज्य, गणित, भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र, प्राणीशास्त्र, वनस्पतीशास्त्र, इत्यादी.

टप्पा 3: वैयक्तिक मुलाखत (Personality Test/Interview)

मेन्स उत्तीर्ण उमेदवारांची मुलाखत घेतली जाते.
मुलाखत तपशील:

• गुण: 300
• वेळ: 30-45 मिनिटे
• उद्देश: उमेदवाराचे व्यक्तिमत्त्व, संप्रेषण कौशल्य, सामान्य जागरूकता, निर्णयक्षमता याची चाचणी

अंतिम गुणवत्ता:

• Mains (1800) + Interview (300) = एकूण 2100 गुण
• या गुणांच्या आधारे अंतिम निवड यादी (Merit List) जाहीर केली जाते

तपशीलवार परीक्षा पॅटर्न आणि नमुने प्रश्नपत्रिकांसाठी MPSC परीक्षा पॅटर्न विश्लेषण वाचा.

MPSC सिलेबस 2026: विस्तृत माहिती (Detailed Syllabus)

प्रिलिम्स सिलेबस (Preliminary Exam Syllabus)

Paper 1: सामान्य अभ्यास

भारतीय इतिहास आणि भारतीय राष्ट्रीय चळवळ:

• प्राचीन भारत: सिंधू संस्कृती, वैदिक काळ, मौर्य साम्राज्य
• मध्ययुगीन भारत: दिल्ली सल्तनत, मुघल साम्राज्य, मराठा साम्राज्य
• आधुनिक भारत: ब्रिटिश राज, स्वातंत्र्य चळवळ, 1857 चे उठाव
• महाराष्ट्राचा इतिहास: शिवाजी महाराज, पेशवाई काळ, समाजसुधारक

भारताचा भूगोल आणि जागतिक भूगोल:

• भारताचे भौतिक वैशिष्ट्ये: पर्वत, नद्या, हवामान
• महाराष्ट्राचे भूगोल: पठार, नद्या, पीक पद्धती
• खनिजे आणि उद्योग
• पर्यावरण आणि पर्यावरणविद्या

भारतीय राज्यघटना आणि राजव्यवस्था:

• संविधान निर्मिती
• मूलभूत अधिकार आणि कर्तव्ये
• केंद्र-राज्य संबंध
• स्थानिक स्वराज्य संस्था

भारतीय अर्थव्यवस्था आणि नियोजन:

• राष्ट्रीय उत्पन्न
• बँकिंग व्यवस्था
• आर्थिक सुधारणा (1991)
• महाराष्ट्राची अर्थव्यवस्था

विज्ञान आणि तंत्रज्ञान:

• भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र, जीवशास्त्र मूलभूत संकल्पना
• संगणक आणि IT
• अंतराळ तंत्रज्ञान
• नवीनतम वैज्ञानिक संशोधन

करंट अफेयर्स (समसामयिक घडामोडी):

• राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय घडामोडी
• महाराष्ट्रातील महत्त्वाचे प्रकल्प
• पुरस्कार आणि सन्मान
• क्रीडा घडामोडी

Paper 2: CSAT (सामान्य योग्यता चाचणी)

• बोधग्राह्यता (Comprehension)
• संप्रेषण कौशल्ये (Communication Skills)
• तार्किक विवेचन आणि विश्लेषणात्मक क्षमता (Logical Reasoning)
• निर्णय क्षमता (Decision Making)
• समस्या निराकरण (Problem Solving)
• मूलभूत संख्या (Basic Numeracy) – 10वी स्तरीय गणित
• डेटा विश्लेषण (Data Interpretation) – सारण्या, आलेख

संदर्भ: तपशीलवार सिलेबस MPSC अधिकृत सिलेबस PDF येथे पहा.

MPSC मेन्स सिलेबस (Main Exam Syllabus)

मेन्स सिलेबस अत्यंत विस्तृत आहे. प्रत्येक पेपरमध्ये वर्णनात्मक प्रश्न विचारले जातात.
महत्त्वाचे विषय:

• भारतीय इतिहास (प्राचीन, मध्ययुगीन, आधुनिक)
• महाराष्ट्राचा इतिहास (मराठा साम्राज्य केंद्रित)
• भारतीय संविधान आणि राजकारण
• आंतरराष्ट्रीय संबंध
• भारतीय अर्थव्यवस्था
• विज्ञान आणि तंत्रज्ञान
• पर्यावरण आणि पर्यावरणविद्या
• नीतिशास्त्र, सत्यनिष्ठा आणि योग्यता
• पर्यायी विषय (2 पेपर)

पर्यायी विषय निवड: तुमच्या पदवीचा विषय किंवा ज्या विषयात तुमची आवड आहे तो निवडा. सर्वात लोकप्रिय पर्यायी विषय: लोकप्रशासन, इतिहास, भूगोल, समाजशास्त्र, राजकीय शास्त्र.

तपशीलवार सिलेबस विषयानुसार MPSC मेन्स सिलेबस विश्लेषण येथे वाचा.

MPSC अर्ज प्रक्रिया 2026: Step-by-Step मार्गदर्शन

MPSC परीक्षा 2026 साठी अर्ज फक्त ऑनलाइन पद्धतीने स्वीकारले जातात.

MPSC पूर्व तयारी (Documents Required) :

अर्ज करण्यापूर्वी खालील कागदपत्रे तयार ठेवा:

• ✅ पदवी प्रमाणपत्र (Degree Certificate)
• ✅ जाती प्रमाणपत्र (यदि लागू)
• ✅ अधिवास प्रमाणपत्र (Domicile Certificate)
• ✅ अपंगत्व प्रमाणपत्र (यदि लागू)
• ✅ पासपोर्ट साइज फोटो (JPG format, 50KB पेक्षा कमी)
• ✅ स्वाक्षरी (JPG format, 20KB पेक्षा कमी)
• ✅ वैध Email ID आणि मोबाईल नंबर

ऑनलाइन अर्ज भरण्याच्या पायऱ्या :

Step 1: नोंदणी (Registration)

1. MPSC अधिकृत वेबसाइट वर जा
2. “Candidate Login” वर क्लिक करा
3. “New User Registration” निवडा
4. नाव, Email, मोबाईल नंबर भरा
5. OTP सत्यापन करा
6. Login ID आणि Password तयार करा

Step 2: अर्ज फॉर्म भरणे

1. Login करा
2. “Apply Online” किंवा “Current Opening” मध्ये MPSC परीक्षेची अधिसूचना शोधा
3. “Apply Now” वर क्लिक करा
4. वैयक्तिक माहिती भरा (नाव, जन्मतारीख, पालकांचे नाव)
5. शैक्षणिक तपशील भरा
6. पर्यायी विषय निवडा (मेन्स साठी)
7. परीक्षा केंद्र निवडा

Step 3: दस्तऐवज अपलोड (Document Upload)

• फोटो अपलोड करा (JPG, 50KB max, 200×230 pixels)
• स्वाक्षरी अपलोड करा (JPG, 20KB max)
• जाती/अधिवास प्रमाणपत्र (यदि लागू)

Step 4: फी भरणे (Fee Payment)

वर्ग	परीक्षा फी
सामान्य/OBC	₹524 (Prelims + Mains)
SC/ST/NT/OBC (Maharashtra)	₹324
शारीरिक अपंग	₹124

पेमेंट पद्धत: Debit Card, Credit Card, Net Banking, UPI

Step 5: Preview आणि Submit

• भरलेली माहिती Preview करा
• सर्व माहिती तपासा
• Declaration वाचा आणि Accept करा
• “Final Submit” वर क्लिक करा
• Application Form प्रिंट काढा भविष्यातील संदर्भासाठी

महत्त्वाचे: अर्ज नंबर आणि पेमेंट Receipt सुरक्षित ठेवा.

MPSC परीक्षा तयारी धोरण: यशाचा मार्ग

MPSC तयारीसाठी आवश्यक वेळ

MPSC परीक्षेसाठी किमान 10-12 महिने गंभीर तयारी आवश्यक आहे.
तयारी कालावधी:

पूर्ण वेळ (Full-time): 10-12 महिने
अंशकालिक (Part-time/Job सोबत): 15-18 महिने

प्रभावी अभ्यासाची रणनीती

सिलेबस विश्लेषण (Syllabus Analysis)
सर्वप्रथम संपूर्ण सिलेबस वाचा आणि विषयांची यादी तयार करा. प्रत्येक विषयाची व्याप्ती समजून घ्या.

विषय प्राधान्यक्रम:

• उच्च weightage असलेले विषय (इतिहास, भूगोल, राजव्यवस्था)
• तुमचे सबल विषय
• Scoring विषय (करंट अफेयर्स)

अभ्यास वेळापत्रक (Study Timetable)
दैनंक वेळापत्रक (8-10 तास अभ्यास):

वेळ	कार्य
06:00 – 08:00	करंट अफेयर्स वाचणे (वर्तमानपत्र, मासिके)
09:00 – 01:00	मुख्य विषय अभ्यास (NCERT, संदर्भ पुस्तके)
02:00 – 04:00	नोट्स बनवणे/Revision
05:00 – 07:00	पर्यायी विषय अभ्यास
08:00 – 10:00	Mock Test/Previous Papers

साप्ताहिक योजना:

• सोमवार-शुक्रवार: नवीन विषय आवरणे
• शनिवार: आठवड्याचे Revision
• रविवार: Mock Test + चुका सुधारणे

विषयवार तयारी टिप्स

इतिहास:

• NCERT (6वी ते 12वी) वाचा
• महाराष्ट्राच्या इतिहासावर विशेष लक्ष
• Timeline तयार करा
• Mind Maps बनवा

भूगोल:

• नकाशे वापरा (Atlas आवश्यक)
• महाराष्ट्राच्या नकाशावर जिल्हे, नद्या चिन्हांकित करा
• आकडेवारी लक्षात ठेवा

राजव्यवस्था:

• भारतीय संविधान थेट वाचा
• M. Laxmikanth किताब उत्तम संदर्भ
• Daily news मधून संविधान संबंधित बातम्या वाचा

अर्थशास्त्र:

• मूलभूत संकल्पना स्पष्ट करा
• Economic Survey, Budget वाचा
• महाराष्ट्राच्या आर्थिक योजना जाणून घ्या

करंट अफेयर्स:

• दैनंदिन वर्तमानपत्र (लोकसत्ता, लोकमत, Indian Express)
• मासिक मासिके (Pratiyogita Darpan, Yojana)
• Online current affairs portals
• Notes तयार करा (महिन्याच्या शेवटी)

Answer Writing Practice

• मेन्स परीक्षेत Answer Writing Skills अत्यंत महत्त्वाची आहे.
• प्रभावी उत्तर लेखनाचे टिप्स:
• ✅ प्रश्न काळजीपूर्वक वाचा
• ✅ उत्तराची रूपरेषा (Outline) बनवा
• ✅ परिचय-मुख्य मुद्दे-निष्कर्ष असा structure ठेवा
• ✅ मुद्देसूद (Point-wise) उत्तर लिहा
• ✅ आकृत्या, नकाशे, आलेख वापरा (यदि संबंधित)
• ✅ शब्दमर्यादा पाळा
• ✅ हस्ताक्षर सुवाच्य (Legible) असावे

सराव: आठवड्यातून 2-3 Answer Writing Practice करा.

Mock Test आणि Previous Papers
तयारीचा सर्वात महत्त्वाचा भाग

• परीक्षेच्या 6 महिने आधी Mock Tests सुरू करा
• आठवड्यातून 1 Full Length Mock Test सोडवा
• चुका विश्लेषण करा (Error Analysis अत्यंत महत्त्वाचे)
• गती वाढवा (Speed + Accuracy)
• Previous 10 वर्षांचे प्रश्नपत्रिका सोडवा

Online Mock Test Platforms:

• MPSC अधिकृत Mock Tests
• Various coaching institute websites

MPSC यशस्वी होण्यासाठी 10 सुवर्ण टिप्स

• सुरुवात लवकर करा 🎯 : परीक्षेच्या किमान 12 महिने आधी तयारी सुरू करा. शेवटच्या क्षणी घाई करू नका.
• योजनाबद्ध अभ्यास करा 📅 : दैनंदिन, साप्ताहिक, मासिक वेळापत्रक बनवा आणि त्यास चिकटून राहा.
• NCERT पुस्तके वाचा 📚 : 6वी ते 12वी च्या NCERT पुस्तकांपासून सुरुवात करा. हे मूलभूत आधार मजबूत करते.
• नोट्स बनवा 📝 : स्वतःचे संक्षिप्त नोट्स बनवा. Revision साठी फार उपयुक्त.
• करंट अफेयर्स नियमित वाचा 📰 : दररोज वर्तमानपत्र वाचणे अनिवार्य. मासिक संकलन तयार करा.
• Revision ला प्राधान्य 🔄: एकदा वाचलेले पुन्हा पुन्हा Revision करा. 3-4 Revisions आवश्यक.
• Mock Tests सोडवा ✍️ : नियमित Mock Tests सोडवल्याने वेळ व्यवस्थापन सुधारते आणि आत्मविश्वास वाढतो.
• तणाव व्यवस्थापन 🧘 : ध्यान, योगा, व्यायाम करा. पुरेशी झोप घ्या (7-8 तास). मानसिक आरोग्य महत्त्वाचे.
• गट अभ्यास (Group Study) 👥 : सहकारी उमेदवारांसोबत नियमित चर्चा करा. इतरांकडून शिका.
• सकारात्मक राहा आणि सातत्यपूर्ण प्रयत्न 💪 : अपयश येऊ शकते, पण हार मानू नका. सातत्य आणि कठोर परिश्रमच यशाची गुरुकिल्ली आहे.

संदर्भ पुस्तके आणि अभ्यास साहित्य (Reference Books & Study Material)

MPSC प्रिलिम्स साठी पुस्तके

सामान्य अभ्यास:

विषय	पुस्तक	लेखक/प्रकाशक
भारतीय इतिहास	NCERT (6वी-12वी)	NCERT
भारतीय राजव्यवस्था	Indian Polity	M. Laxmikanth
भारतीय अर्थव्यवस्था	Indian Economy	Ramesh Singh
भारतीय भूगोल	Certificate Physical & Human Geography	G.C. Leong
पर्यावरण	Environment & Ecology	Majid Husain
विज्ञान आणि तंत्रज्ञान	NCERT (9वी-10वी)	NCERT
करंट अफेयर्स	Pratiyogita Darpan (Monthly)	Upkar Publication

CSAT:

• Quantitative Aptitude – R.S. Aggarwal
• Verbal & Non-Verbal Reasoning – R.S. Aggarwal
• CSAT Manual – Unique Publication

महाराष्ट्र विशिष्ट:

• Maharashtra State GK – Unique Publication
• Maharashtra Itihas – Nitin Publication

MPSC मेन्स साठी पुस्तके

सामान्य अभ्यास पेपर्स:

• सर्व प्रिलिम्स पुस्तके + विस्तृत अभ्यास
• Yojana, Kurukshetra मासिके (वार्षिक संकलन)
• Economic Survey, Budget Documents
• महाराष्ट्र आर्थिक सर्वेक्षण

पर्यायी विषय (उदा. लोकप्रशासन):

• Public Administration – M. Laxmikanth
• Administrative Thinkers – Prasad & Prasad

नीतिशास्त्र:

• Ethics, Integrity & Aptitude – Subba Rao

ऑनलाइन संसाधने (Online Resources)

📱 Websites:

• MPSC अधिकृत वेबसाइट – अधिसूचना, सिलेबस, Previous Papers
• महाराष्ट्र शासन वेबसाइट – योजना, धोरणे
• PIB (Press Information Bureau) – सरकारी जाहिराती

📺 YouTube Channels:

• MPSC Marathi Study Channels
• Unacademy MPSC
• Study IQ Marathi

📱 Mobile Apps:

• MPSC GK App
• Current Affairs App
• Daily News Apps

सामान्य प्रश्न (Frequently Asked Questions – FAQs)

MPSC परीक्षेसाठी किती वेळ तयारी करावी लागते?

उत्तर: पूर्ण वेळ तयारी केल्यास 10-12 महिने पुरेसे आहेत. जर तुम्ही नोकरी सोबत तयारी करत असाल तर 15-18 महिने द्या. सातत्यपूर्ण अभ्यास महत्त्वाचा आहे.

MPSC परीक्षेसाठी कोणते माध्यम चांगले – मराठी की इंग्रजी?

उत्तर: हे तुमच्या सहजतेवर अवलंबून आहे. जर तुम्ही मराठीत सहज आहात आणि तुमचा पर्यायी विषय मराठीत उपलब्ध आहे, तर मराठी माध्यम चांगले. मेन्स मध्ये उत्तर लेखनात सहजता महत्त्वाची. अनेक यशस्वी उमेदवार मराठी माध्यमातून परीक्षा देतात.

MPSC प्रिलिम्स मध्ये किती गुण हवेत उत्तीर्ण होण्यासाठी?

उत्तर: Cut-off गुण दरवर्षी बदलतात आणि वर्गानुसार वेगळे असतात. सामान्यतः:

• सामान्य वर्ग: 55-65%
• OBC: 50-60%
• SC/ST: 45-50%

परंतु सुरक्षित बाजूला राहण्यासाठी 70%+ गुण मिळवण्याचा प्रयत्न करा.

पर्यायी विषय कसा निवडावा?

उत्तर: पर्यायी विषय निवडताना खालील बाबी लक्षात घ्या:

• तुमच्या पदवीचा विषय (यदि आवडत असेल)
• ज्या विषयात तुमची आवड आणि समज चांगली आहे
• उपलब्ध अभ्यास साहित्य आणि मार्गदर्शन
• Scoring potential

लोकप्रिय पर्यायी विषय: लोकप्रशासन, इतिहास, भूगोल, समाजशास्त्र सर्वात जास्त निवडले जातात.

मी फायनल इयरचा विद्यार्थी आहे, MPSC साठी अर्ज करू शकतो का?

उत्तर: होय, तुम्ही अर्ज करू शकता. मुख्य परीक्षेच्या आधी तुमचे निकाल जाहीर झाले पाहिजेत. पदवी प्रमाणपत्र मुलाखतीच्या वेळी सादर करावे लागेल.

MPSC परीक्षेत किती वेळा प्रयत्न करता येतात?

उत्तर: MPSC मध्ये प्रयत्नांची संख्या मर्यादित नाही. तुम्ही वयोमर्यादेत असेपर्यंत अनेक वेळा परीक्षा देऊ शकता. अनेक उमेदवारांना 3-4 प्रयत्नांनी यश मिळते.

Coaching घेणे आवश्यक आहे का?

उत्तर: Coaching अनिवार्य नाही. स्वयं-अभ्यास (Self-study) करून अनेक उमेदवार यशस्वी झाले आहेत. परंतु Coaching मधून:

• योग्य मार्गदर्शन मिळते
• Mock Tests आणि Answer Writing सराव
• सहकारी उमेदवारांशी संवाद

तुमच्या गरजेनुसार ठरवा. ऑनलाइन कोर्सेस देखील चांगला पर्याय आहेत.

MPSC मध्ये नकारात्मक गुणांकन आहे का?

उत्तर:

• प्रिलिम्स Paper 1: होय, -1/3 गुण प्रति चुकीच्या उत्तरासाठी
• प्रिलिम्स Paper 2 (CSAT): नाही
• Mains: नाही (वर्णनात्मक परीक्षा)

MPSC नोकरीमध्ये वेतन किती असते?

उत्तर: MPSC द्वारे निवडलेल्या पदानुसार वेतन वेगवेगळे असते:

पद	वेतन श्रेणी (Level)	प्रारंभिक वेतन
उप विभागीय अधिकारी (SDO)	Level 11	₹67,700
सहाय्यक आयुक्त	Level 10	₹56,100
नायब तहसीलदार	Level 9	₹44,900

*वेतनामध्ये DA, HRA, TA इत्यादी भत्ते वेगळे मिळतात.

MPSC आणि UPSC मध्ये काय फरक आहे?

उत्तर:

तपशील	MPSC	UPSC
सेवा क्षेत्र	महाराष्ट्र राज्य	अखिल भारतीय
पदे	राज्य स्तरीय	केंद्र स्तरीय (IAS, IPS, IFS)
स्पर्धा	मध्यम	अत्यंत उच्च
वेतन	राज्य Pay Scale	केंद्र Pay Scale (उच्च)
माध्यम	मराठी/इंग्रजी	बहुभाषिक

दोन्ही परीक्षांची तयारी एकत्र करता येते कारण सिलेबस सारखाच आहे.

निष्कर्ष: तुमची MPSC यात्रा सुरू करा

MPSC परीक्षा 2026 ही महाराष्ट्र शासनाच्या प्रतिष्ठित पदावर जाण्याची एक सुवर्ण संधी आहे. या संपूर्ण मार्गदर्शकात आम्ही MPSC परीक्षेची पात्रता, परीक्षा पॅटर्न, सिलेबस, अर्ज प्रक्रिया, आणि तयारी धोरण याविषयी तपशीलवार माहिती दिली आहे.

तुमच्या यशासाठी शेवटचे टिप्स:
✨ आजच सुरुवात करा – उद्याची वाट पाहू नका
✨ योजनाबद्ध तयारी करा – वेळापत्रक बनवा आणि पाळा
✨ सातत्य आणि समर्पण – दररोज अभ्यास करा, अपयशाने हतबल होऊ नका
✨ आरोग्य महत्त्वाचे – शारीरिक आणि मानसिक तंदुरुस्ती राखा
✨ सकारात्मक विचार – “मी करू शकतो” या विश्वासाने पुढे जा

MPSC परीक्षा कठीण आहे, पण अशक्य नाही. हजारो विद्यार्थी दरवर्षी यशस्वी होतात. तुम्हीही त्यांच्यासारखे यशस्वी होऊ शकता – फक्त आवश्यक आहे ती तुमची मेहनत, समर्पण आणि योग्य मार्गदर्शन. तुमची MPSC तयारी आजच सुरू करा!

तुमच्या यशासाठी शुभेच्छा! 🌟

हे देखील वाचा :
संगणक म्हणजे काय? – माहितीचा डिजिटल चमत्कार
IT करिअरची सुरुवात: शून्यापासून यशापर्यंतचा प्रवास